Sizlerin karşısında bu sefer dev bir rehber ile birlikteyim, Bu rehber sayesinde “Tübitak Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması” adlı yarışmaya raporunuz hazır bir şekilde başvuracaksınız ve reddedilme gibi bir sıkıntı yaşamayacaksınız.

İçindekiler :

Yarışmaya Genel Bir Bakış

TÜBİTAK artık bir çok öğrencinin katıldığı yarışmalar düzenliyor. Öyle ki bir çok bölge her sene kendi rekorunu kırıyor.

Bu yarışmalarda artık oldukça seçici olmakta. Bunun nedeni bölgelerden çok fazla projenin başvurması (2020’de 1500-2000 arası her bir bölge için) fakat o projelerden sadece 100 projenin kabul edilecek olması.

Bu da şuan siz okuyucuların iyi bir rapor ve proje hazırlaması gerektiğini göstermekte.

Bu rehber sayesinde çok büyük önem arz eden rapor yazma konusunda tecrübelerimi ve tavsiyelerimi paylaşacağım.

Önemli Kaynaklar

Tübitak biz öğrenciler için bir kaç kaynak sunmuş durumda. Bu kaynaklar ise şunlardır :

Bu 3 kaynağın her biri birbirinden değerli. Yani bu 3 kaynağı iyice okuyup TÜBİTAK’ın bizden ne istediğini anlamalıyız.

Ana Alanlar

Biyoloji

Fizik

Sosyoloji

Türk Dili ve Edebiyatı

Coğrafya

Kimya

Psikoloji

Teknolojik Tasarım

Değerler Eğitimi

Matematik

Tarih

Yazılım

Ana alanlar yapacağınız projenin bulunduğu bölümdür. Bu alanlardan hangisi ile proje yapacağınızı iyi belirlemelisiniz.

Eğer başvuru ekranında yanlış bir seçim yaparsanız bunun geri dönüşü bulunmayacak. Yani hangi bölümden başvurduysanız o bölüme göre değerlendirileceksiniz.

Tematik Alanlar

Akıllı Ulaşım Sistemleri

Biyoçeşitlilik

Değerler Eğitimi

Giyilebilir Teknolojiler

Havacılık ve Uzay

Malzeme ve Nano Teknoloji

Milli Teknoloji Hamlesi

Robotik ve Kodlama

STEAM (Fen – Teknoloji – Mühendislik Sanat – Matematik)

Tarım Teknolojileri ve Seracılık

Algoritma/Mantıksal Tasarım

Biyotaklit (Biyomikri)

Dijital Dönüşüm

Ekolojik Denge

Göç ve Uyum

İnsan Hakları ve Demokrasi

Medya Okuryazarlığı

Sağlıklı Beslenme

Su Okuryazarlığı

Yapay Zeka

Bilim Tarihi

Büyük Veri

Doğal Afetler ve Afet Yönetimi

Finansal Okuryazarlık

Görsel ve İşitsel Sanatlar

Kültürel Miras

Nesnelerin İnterneti

Sağlık Teknolojileri

Sürdürülebilir Kalkınma

Yenilenebilir Enerji

Bu alanlardan birine odaklanarak projelerinizi gerçekleştirmelisiniz.

Bu alanların her birinin detaylarını öğrenmek istiyorsanız buraya tıklayın (Sayfa : 6-21).

Başvuru Değerlendirme Aşamaları :

Ön Değerlendirme

Ön değerlendirme aşaması aslında hangi projelerin bölge sergisine çağrılacağının belirlendiği aşamadır. 3 jüri üyesinin verdiği puanlama ile bölge sergisine katılacak projeler belirlenir.

Bölge Sergisi

Eğer ön değerlendirme sonucu kabul edilirseniz sergiye gelip sözlü sunum ile yeniden bir değerlendirme notu alırsınız. Jüri üyeleri gizli bir şekilde sunumunuzu değerlendirebilir. Merak etmeyin sadece böyle bir değerlendirme olmayacak 2. bir değerlendirmede özel bir odada sadece siz ve jüriler ile bir değerlendirme ortamı yapılacak. Bu sunum için bir slayt gösterisi gerekmektedir, projeksiyon (projeksiyon Tübitak tarafından temin edilir) ile sunumunuz yansıtılır.

Türkiye Finalleri

Eğer bölge sergisinden dalınız da 1. olarak ayrılırsanız. Küçük bir aradan sonra tüm 1. olanların toplandığı Ankara veya Antalya da düzenlenen sergide yine bölge sergisinde olduğu gibi bir değerlendirmeye tabi tutulacaksınız. Eğer bu aşamada derece elde ederseniz üniversite sınavında dalınız da ki bölümlerden seçim yaptınız taktirde ek katsayı uygulanır.

Uluslararası Yarışmalar

Eğer projeniz ve siz jüriler tarafından özel olarak seçilirseniz ülkemizi dünya da temsil etme şansı yakalarsınız.

Konaklama ve Yol Giderleri

Konaklama ve yol giderleri TÜBİTAK’ın belirlediği rayiç bedel üzerinden karşılanır.

Kesinlikle Uyulması Gereken Kurallar :

Aşağıda yer alan kurallar son derece önemlidir eğer kurallara uyulmadığı tespit edilirse Danışman öğretmen ve öğrenciler bundan sonraki 3 yıl boyunca TÜBİTAK etkinliklerinde yer alamazlar.

  • Özgün Proje : Projeler özgün olmalıdır, Eğer projenin bu maddeyi ihlali tespit edilirse danışman öğretmen ve öğrenciler bundan sonraki 3 yıl boyunca TÜBİTAK etkinliklerinde yer alamazlar.
  • Projeyi öğrenci yapmalıdır.
  • Uzmanlardan gereğinden fazla yardım alınmamalıdır.
  • Kendisine ait olmayan sonuçlanmış veya devam etmekte olan bir çalışma proje olarak sunulmamalıdır.
  • Projede başkalarının ifade, buluş veya düşünceleri kaynak gösterilmeden kullanılmamalıdır.
  • Öğrenciler daha önce katıldıkları bir projenin içeriğini değiştirmeden, başlık, başvuru alanı veya kelime değişimleriyle tekrar sunmamalıdır.
  • Proje halk sağlığı ve güvenliği için risk unsuru bulundurmamalıdır.
  • Radyoaktif maddeler, tehlikeli deney setleri, toksik ve kanserojen vb. maddeler bu tür çalışmaların yapıldığı, her türlü güvenlik önleminin alındığı, ilgili uzman veya danışman tarafından desteklenen ortamlarda kullanılabilir.
  • Projede insan ve canlı hayvan deneyi varsa etik kurallara uyulmalıdır (Etik kurallar için tıklayın, sayfa : 23).

Projenin Elenmesine Neden Olabilecek Diğer Kurallar :

Bölge veya final sergisine davet edildiği halde mücbir bir sebep olmadan açılışa katılmayan, standının başında bulunmayan ve mülakata gelmeyen öğrencilerin projeleri değerlendirmeye alınmadan elenecektir.

Son başvuru tarihinden önce aynı proje ile başka bir yarışmaya katılan ya da başvuran projeler aşamaya bakmaksızın elenecektir.

Eksik yada yanlış bilgi ile yapılan başvurular ve başvurusu yapılan ancak onayı kaldırılmış projelerde değerlendirmeye alınmaz.

Anket İçeren Projelerin Dikkat Etmesi Gereken Unsurlar

Kullanılan anketi geliştiren kişilerden gereken kullanım izinlerinin varsa telif haklarının alınması gereklidir.

Anketin uygulandığı katılımcılara araştırma hakkında detaylı bilgi verilmeli ve istedikleri aşamada çalışmadan çıkabilecekleri açıkça beyan edilmelidir.

Anket bir kurumda uygulanacak ise çalışma öncesinde gerekli izinler alınmalıdır.

Uygulanacak bireyler 18 yaş altında ise velilerinden onay belgesi mutlaka alınmalıdır.

Gizliliğe önem verilmeli veriler izin verildiği ölçüde kullanılmalı ve korunmalıdır.

Yukarıda yer alan kurallar son derece önemlidir eğer kurallara uyulmadığı tespit edilirse Danışman öğretmen ve öğrenciler bundan sonraki 3 yıl boyunca TÜBİTAK etkinliklerinde yer alamazlar.

Proje Yapmaya Nasıl Başlanır ?

1.Araştırma Konusu Belirleyin

Araştırma konusu proje gidişatınızı tümüyle etkileyecektir. Özgün olmasına önem verin.

2.Danışman Belirleyin

Danışman öğretmen olmasa da projeniz ile beraber başvuru yapabilirsiniz ancak bir danışman size büyük ölçüde yardımcı olacaktır.

3.En İyi Çözümü Seçin

Belki onlarca yol arasından en iyisini seçmeniz gerekecek. Kolay olmayacaktır ama iyi bir değerlendirme ile yapabilirsiniz.

4.Gerçekçi Olun

Aklınızdaki fikir veya proje çok iyi olabilir ama bunu en gerçekçi haliyle sonlandırmanız gerekecek. Yani elinizdeki kaynakları, ekipmanları veya maliyeti hesap ederek işe koyulun.

5.Uygulamaya Geçin

Projeleriniz hayata geçirmeye başlayın bir prototip oluşturun. Test edin ve düzenlemeler yapın en sonunda en iyi haline getirin.

5.Raporunuzu Yazın

Raporunuzu başvuru tarihinden önce yavaş yavaş yazmaya başlayın, rapor değerlendirme için en önemli etkenlerden biridir. Raporunuzu düzgün bir biçimde son başvuru tarihinden önce tamamlayın.

Rapor Nasıl Yazılır ?

  • Proje Adı : Proje hakkında genel bir fikir oluşturabilecek tek bir cümle. 12 kelimeyi geçmemesi tavsiye edilir.
  • Proje Özeti : Proje hakkında genel bir fikir oluşturan kısa ve öz 150 kelimeden fazla 250 kelimeden az bir yazı olmalıdır.
  • Giriş : Araştırma ile ilgili daha önce yapılan çalışmalar, sonuçlar ve cevapsız sorular bilimsel veriler ile anlatılan (kaynak taraması) bölümdür. Neyi nasıl yaptığınızı, benzer çalışmalardan nasıl yararlandığınızı ve çalışmanızın hedeflerini açıklayacağınız kısım burasıdır.
  • Yöntem : Yöntem hakkında bilgi için tıklayın (Sayfa : 38)

Rapor hakkında daha fazla bilgi için tıklayın (Sayfa : 36 – 43)

Değerlendirme Süreci

1.Aşama : Ön Değerlendirme Süreci

Projeleri değerlendirecek üniversite öğretim üyeleri sizi bireysel olarak değerlendirir. Değerlendirme sonucunda bölge sergisine katılacak proje sayısı toplam 100’dür.

Ön Değerlendirme Kriterleri

(Kaynak : https://www.tubitak.gov.tr/sites/default/files/2750/2204a-rehber-2020.pdf )

Özgünlük ve Yaratıcılık :

  • Proje konusu veya yöntemi özgünlük veya yaratıcılık taşıyor mu ?
  • Proje rekabet avantajı yaratma potansiyeline sahip mi ? (yeni/ileri teknolojik ürün, faydalı model, tasarım, bilgi teknolojilerine dayalı ürün vb. )

Bilimsel Yöntem :

  • Problem veya araştırma sorusu açık olarak belirtilmiş mi ?
  • Sonuca ulaşmak için amaca uygun bilimsel bir yöntem kullanılmış mı ?
  • Araştırmada kullanılan değişkenler açıkça belirlenmiş ve tanımlanmış mı?
  • Araştırmada elde edilen veriler problem veya araştırma sorularını açıklamak için yeterli mi?

Kaynak Taraması :

  • Proje raporunda yeterli ve konu ile ilişkili kaynak verilmiş mi ?
  • Kaynaklar proje rehberinde belirtilen kurallara uygun olarak verilmiş mi ?

Sonuç ve Öneriler :

  • Proje sonuçları elde edilen verilerle uygun olarak açıklanmış mı ?
  • Proje sonuçları elde edilen verilerle tutarlı mı ?
  • Proje sonuçlarında yeni araştırmalara temel oluşturma potansiyelinden bahsedilmiş mi ?

Uygulanabilirlik :

  • Proje, uygulanabilir bir sonuç ortaya koyuyor mu ?
  • Projenin alana ve topluma katkısı var mı ?

Bilimsel Etik

  • Bilimsel araştırma etik kurallarına uyulmuş mu ?
  • Etik belgesi gerektiren çalışmalar için etik kurul onay belgesi alınmış mı ?
  • Projenin hazırlama sürecinde diğer kişi ve kurumlardan (bilim insanı, laboratuvar, üniversite vb). ne ölçüde destek alındığı belirtilmiş mi? Beyan edilen destek öğrencinin konuya hâkimiyeti ile tutarlı mı ?

Özümseme

Bölge ve final sergi değerlendirme sürecinde yukarıda verilen kriterlerle birlikte bu ölçüt de dikkate alınır.

  • Proje konusu, amacı, yöntemi, veriler, verilerin analizi ve sonuçları yeterli düzeyde açıklandı mı? (öğrencinin konu hâkimiyeti ve sunumun ezberlenmiş sözler ile yapılmamasına dikkat edilmelidir).
  • Projenin önemli noktaları sistematik bir şekilde sunuldu mu ?
  • Veriler ve sonuçlar anlaşılır biçimde sunuldu mu ?

Özgünlük ve yaratıcılık ile kullanılan bilimsel yöntem her alan için en önemli ölçütleri oluşturmaktadır. Jüri üyeleri değerlendirilmeden önce proje konusunun veya yönteminin özgün ve yaratıcılık kriterine uygunluğunu arama motorları ile araştırır.

2.Aşama : Bölge ve Final Sergisi Değerlendirme Süreci

Sergiye çağrılan projeler, poster ve sözlü sunum olmak üzere iki aşamada değerlendirilir. Sergi için gerekli stant, pano, masa ve sandalye gibi malzemeler ile sözlü sunum için gerekli bilgisayar ve projeksiyon cihazı TÜBİTAK tarafından temin edilir. Projeler bir uygulama ya da model, tasarım içeriyorsa masa üzerinde sergilenebilir. Sergi süresince öğrenci grupları, misafirler ve jüri üyeleri projeleri ziyaret ederek, projeyi hazırlayan öğrencilere sorular sorabilir. Bu sırada danışmanlar sözlü sunum ve sorulara kesinlikle müdahale etmemelidir. Bölge Sergisine katılan öğrencilerin 10 dakikalık PowerPoint sunumu hazırlamaları gereklidir. Sözlü sunum sergi alanından farklı bir salonda, sadece öğrencilerin katılımıyla jüri üyelerine yapılır.

Yarışmanın Tadını Çıkarın !

Her şeyden önce yarışmanın size bir şeyler katmasına izin verin rekabetçi olun ama centilmenlikten şaşmayın. Bu yarışma belki sizi sevindirecek belki üzecek belki özel okullar size burs sağlayacak belki uluslararası yarışmalara gitmeye hak kazanacaksınız. Sonuç olarak ne yapıyorsanız en iyisini yapın.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz